Bir çalışanın iş yerinde veya işle ilgili bir nedenle yaralanması, sakatlanması ya da hayatını kaybetmesi durumunda düzenlenen iş kazası tutanağı, olayın tüm detaylarını kayıt altına alan hayati bir belgedir. 2025 yılı itibarıyla dijitalleşen bildirim süreçleri, hem çalışan hem de işveren için büyük önem taşımaktadır. Özellikle SGK‘ya yapılan bildirimlerde yapılacak hatalar, hem cezai yaptırımlara hem de hak kayıplarına neden olabilir.
İş kazası tutanakları, sadece resmi bir belge olmanın ötesinde, sigorta, tazminat ve hukuki süreçlerde delil niteliği taşır. Bu tutanakların hazırlanmasının temel amaçları şunlardır:
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatına göre iş kazası, aşağıdaki durumları kapsar:
| Durum | Kapsama Girer mi? | Açıklama |
|---|---|---|
| Çalışma sırasında yaralanma | ✔️ | Doğrudan iş faaliyetiyle ilgili kaza. |
| İşe gidiş-geliş sırasında kaza | ✔️ | Servis veya görev yolculuğu dahil. |
| Mola esnasında kaza | ✔️ | İş yerinde meydana gelen kazalar dahil. |
| Mesai bitiminde özel işte kaza | ❌ | İşle ilgisi olmayan olaylar hariç. |
| Evden çalışma sırasında kaza | ⚠️ | Sözleşmede işyeri adresi belirtilmişse geçerli. |
İş kazası bildirimi, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren en geç 3 iş günü içinde yapılmalıdır. Bu süreyi aşan bildirimler, idari para cezasına neden olur.
| Bildirim Yapan | Bildirim Süresi | Nereye Bildirilir? |
|---|---|---|
| İşveren | 3 iş günü | SGK / e-Devlet |
| Çalışan | Derhal | Amirine veya işyeri hekimine |
| Sağlık Kuruluşu | 10 gün | İl Sağlık Müdürlüğü / SGK |
İş kazası tutanak formunun eksiksiz ve doğru doldurulması, yasal süreçler için büyük önem taşır. İşte adım adım doldurma süreci:
Formun en üst kısmına “İŞ KAZASI TUTANAĞI” başlığı yazılır. Kazanın meydana geldiği tarih, işyeri unvanı, sicil numarası ve adresi net bir şekilde belirtilmelidir.
Kazazedenin kimlik bilgileri (ad, soyad, T.C. kimlik numarası), görev unvanı ve çalıştığı birim eksiksiz olarak yazılmalıdır. Eğer çalışanın SGK kaydı bulunmuyorsa, tutanağın geçerliliği konusunda sorunlar yaşanabilir.
Bu bölüm, tutanağın en kritik kısmıdır. Kazanın nasıl meydana geldiği, olayın gerçekleştiği saat, kullanılan ekipmanlar, çevresel koşullar ve olaya tanıklık eden kişilerin bilgileri detaylı ve tarafsız bir şekilde açıklanmalıdır. Örneğin: “14.02.2025 tarihinde saat 10:35’te, Ahmet Yılmaz isimli çalışan, pres makinesi parçası değiştirirken makine koruyucusunun kapalı olmaması nedeniyle sağ el bileğinden yaralanmıştır. Olay, hat sorumlusu Mehmet K. tarafından fark edilip derhal iş güvenliği birimine bildirilmiştir.”
Kazaya tanık olan kişilerin isimleri, görevleri ve olay anında ne gördükleri kısa, net ve tarafsız bir dille yazılmalıdır. Tanık ifadeleri mutlaka imzalı olmalıdır.
Tutanak, işyeri yetkilisi, iş güvenliği uzmanı, tanıklar ve mümkünse kazazede tarafından imzalanmalıdır. Tüm kopyalar en az 5 yıl boyunca saklanmalıdır.
2025 yılı itibarıyla iş kazası bildirimleri, e-Devlet sistemi üzerinden kolaylıkla yapılabilmektedir. Bu süreç, bürokrasiyi azaltarak işlemleri hızlandırmaktadır.
Adım Adım Dijital Bildirim Süreci:
İş kazası bildirim süreçlerinde yaşanan aksaklıklar, işverenler için ciddi mali yükümlülükler getirebilir.
| İhlal Türü | Cezai Tutar (2025) | Açıklama |
|---|---|---|
| SGK’ya geç bildirim | 16.000 TL | 3 iş günü kuralı ihlali. |
| Eksik belge ile başvuru | 8.500 TL | Tutanak veya rapor eksikliği. |
| Gerçeğe aykırı beyan | 22.000 TL | Ceza ve dava riski doğurur. |
| Bildirim yapılmaması | 40.000 TL | İdari yaptırım uygulanır. |
Kazanın ardından SGK tarafından yapılacak inceleme, tazminat ve ödenek süreçlerini belirler. İş kazası geçiren çalışanlar şu yasal haklara sahiptir:
İşveren, bir iş kazası meydana geldiğinde derhal aşağıdaki adımları izlemelidir:
| Adım | Sorumlu | Süre |
|---|---|---|
| İlk Müdahale | İşyeri Hekimi | Anında |
| Bildirim (SGK/İl Sağlık Md.) | İşveren | 3 iş günü |
| Form Doldurma ve Dosyalama | İş Güvenliği Uzmanı | 24 saat içinde |
| SGK Gönderimi (Dijital) | Yetkili Personel | 72 saat içinde |
Türkiye’de iş kazası oranları önemli bir sorun olmaya devam etmektedir. 2024 yılı sonunda yaklaşık 612.000 iş kazası bildirilmiş olup, 2025’in ilk yarısında bu sayının %8 artış göstermesi beklenmektedir. İnşaat, metal ve lojistik sektörleri, iş kazalarının en sık yaşandığı alanlar olarak öne çıkmaktadır.
| Yıl | Bildirilen Kaza Sayısı | Ölümcül Kaza | En Çok Görülen Sektör |
|---|---|---|---|
| 2023 | 585.000 | 1.240 | İnşaat |
| 2024 | 612.000 | 1.180 | Metal |
| 2025 (Tahmini) | 660.000 | 1.050 | Lojistik |
İş kazası tutanağı, hem işverenin hem de çalışanın yasal güvence altına alınması için kritik bir belgedir. Doğru ve zamanında doldurulan tutanak, SGK süreçlerinde hız, şeffaflık ve tazminat hakkının korunmasını sağlar. 2025 itibarıyla e-Devlet entegrasyonu sayesinde bu işlemler artık dijitalleşmiş, bürokrasi minimuma indirilmiştir. Kazaları önlemenin ilk adımı, yaşanan olaylardan ders çıkararak sistematik kayıt tutmaktır.
1. İş kazası bildirimi kim yapar?
İşveren, kazadan sonraki 3 iş günü içinde SGK’ya bildirimi yapmakla yükümlüdür.
2. İş kazası tutanağı kimler tarafından imzalanır?
Kazazede, işyeri yetkilisi, iş güvenliği uzmanı ve tanıklar imzalar.
3. e-Devlet üzerinden bildirim nasıl yapılır?
“SGK İş Kazası Bildirimi” ekranından ilgili form doldurularak yapılır.
4. Bildirim yapılmazsa ne olur?
İdari para cezası uygulanır ve tazminat süreci olumsuz etkilenir.
5. İş kazası sonrası SGK ödemesi ne kadar sürede yapılır?
Genellikle 15-30 gün içinde, rapor onaylandıktan sonra ödeme yapılır.