Engelli araçları, ÖTV muafiyetiyle alınan ve engellinin ulaşım ihtiyacını karşılamak üzere özel kurallara tabi tutulan motorlu taşıtlardır. Bu araçların satışı, kullanımı ve devri gibi konular mevzuatta açıkça düzenlenmiştir. Engellilik oranı ve sağlık kurulu raporu, bu araçların kimler tarafından kullanılabileceğini belirleyen temel unsurlardır. 2026 yılı itibarıyla da bu kurallar geçerliliğini korumaktadır.
Engelli araçlarının kullanım hakkı, aracın tescil edildiği engellinin engellilik oranı ve araçtaki tertibat durumuna göre farklılık gösterir. Sosyal Güvenlik Kurumu, Karayolları Trafik Kanunu ve ÖTV mevzuatı bu konuda belirleyici rol oynar.
%90 ve üzeri engellilik oranına sahip bireyler adına alınan tertibatsız engelli araçları, engelli bireyin kendisi veya herhangi bir sürücü tarafından kullanılabilir. Bu durumda yakın akraba şartı aranmaz ve torunlar da bu araçları yasal olarak kullanabilir.
Bu kapsamda torunun araç kullanması hukuken mümkündür.
%40–%89 engel oranı bulunan ve özel tertibatlı olarak tescil edilen araçlarda ise kullanım hakkı ciddi şekilde sınırlandırılmıştır. Bu araçları yalnızca engelli bireyin kendisi veya raporda belirtilen tertibata uygun ehliyete sahip kişi kullanabilir. Bu kategori araçlarda torunların aracı kullanması yasaktır.
Bu durumda torunun aracı kullanması yasaktır.
Yakın akraba kavramı, vergi mevzuatında kullanım izni için belirleyici değildir. Torun, kan bağı bakımından yakın akraba olsa da, kullanım izni engel oranına bağlıdır.
| Akrabalık Derecesi | %90 Üzeri | %40–%89 |
|---|---|---|
| Eş | Serbest | Yasak |
| Çocuk | Serbest | Yasak |
| Torun | Serbest | Yasak |
Trafik kontrollerinde, engelli araçlarının kim tarafından kullanıldığı, araç tertibatı ve ruhsat bilgileri üzerinden denetlenir. Usulsüz kullanım halinde vergi ziyaı ve idari para cezası uygulanır.
| İhlal Türü | Yaptırım |
|---|---|
| Yetkisiz kullanım | Para cezası |
| ÖTV istisnasının ihlali | Vergi tahsilatı |
| Araç bağlama | Uygulanabilir |
Engelli araçları, 5 yıl dolmadan satılamaz veya devredilemez. Bu süre dolmadan yapılan işlemler ÖTV geri alınmasına neden olur.
Engelli aracını torun kullanabilir mi? %90 ve üzeri engellilik oranında evet, %40–%89 aralığında hayır.
Engelli araçta engellinin araçta olması şart mı? %90 üzeri araçlarda şart değildir, tertibatlı araçlarda gereklidir.
Torun araç kullanırken ceza yazılır mı? Yasal kapsam dışındaysa ceza uygulanır.
2026 yılında kurallar değişti mi? Temel kullanım şartları korunmuş, denetimler sıkılaştırılmıştır.
Engelli aracı kaç kişi tarafından kullanılabilir? %90 üzeri araçlarda sürücü sınırlaması yoktur.